Yapay zekâ kendi laboratuvarını yönettiğinde ne olur?
Bir araştırma ekibi, laboratuvarda deneyler tasarlayıp yürüten bir “yapay zekâ bilim insanı” geliştirdi.
Bilim insanları bir laboratuvarda birlikte çalışıyor, verileri inceliyor ve elde ettikleri son bulguları tartışıyorlar. Çevreleri çeşitli ekipmanlarla dolu; fikirlerini test ederek içinde bulundukları dünyaya nasıl fayda sağlayabileceklerini araştırıyorlar. İster bir üniversitede ister bir şirketin Ar-Ge merkezinde olsun, laboratuvarları hepimiz böyle hayal ederiz. Peki, bu ortamdan insanları çıkarırsanız, temel nitelikte, keşif odaklı araştırmalar devam edebilir mi? Aslında edebilir. İsveç’teki Chalmers Teknoloji Üniversitesi Bilgisayar Bilimi ve Mühendisliği Bölümü’nde profesör olan Ross King tarafından yaratılan, genel amaçlı bir robot bilim insanı olan “Eve” ile tanışın. Eve, özellikle ilaç keşfi süreçleri için tasarlanmıştır.
Yapay zekâ bilim yapmaya başladığında
Chalmers’taki araştırmacılar, Eve adlı sistemi büyük dil modelleri ve otomatik akıl yürütme yetenekleriyle yeniden yapılandırdı. Hipotez oluşturma, deney tasarlama, sonuçları yorumlama ve hatta yeni veriler geldikçe mevcut bilgileri güncelleme süreçlerinde hiçbir insan müdahalesine gerek kalmadı. Araştırmacılar, bu yapay zekâ sistemini ‘Journal of the Royal Society Interface’ adlı dergide tanıttılar.
Chalmers Yaşam Bilimleri Bölümü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Ievgeniia Tiukova, bir haber makalesinde şu yorumda bulundu: “Bir insanın analiz edemeyeceği kadar çok veri söz konusu; ancak yapay zekâ bilim insanımız, üzerinde çalışılmaya değer biyolojik soruları tespit edebiliyor, bunları test etmek için deneyler önerebiliyor, deneysel sonuçları değerlendirebiliyor ve yeni kanıtlar ışığında kendi bilgi birikimini sürekli olarak geliştirebiliyor. Bu yapay zekâ, yalnızca karar destek aracı olarak işlev görmenin ötesine geçerek, aktif bir şekilde yeni bilimsel bilgiler üretiyor.” Eve, bira mayasında genlerin, kimyasalların ve özelliklerin nasıl etkileşime girdiğini açıklayan yaklaşık 60.000 halka açık bilimsel kayıttan oluşan bir veri tabanını analiz etti. Ardından, farklı besin maddelerinin hücre büyümesini ve stresle başa çıkma süreçlerini nasıl etkilediğine dair test edilebilir yaklaşık 2.000 fikir ortaya koydu. Daha sonra bu hipotezleri değerlendiren Eve, uygun karşılaştırma kontrollerini belirledi ve fikirleri, laboratuvar ortamında uygulanabilecek, adım adım ilerleyen ve makineler tarafından okunabilen talimatlara dönüştürdü.
Testler tamamlandığında ise verileri gözden geçirip kendi tahminlerini değerlendirdi; doğrulanmayan hipotezleri ise gelecekteki deneyler için otomatik olarak güncelledi veya yeniden düzenledi. Özetle Eve, maya deneylerinin planlanması ve diğer robotlara ne yapmaları gerektiğinin söylenmesi süreçlerinin tüm sorumluluğunu üstlendi. İnsanlar ise yalnızca güvenlik kontrolleri ve laboratuvar plakalarının taşınması gibi temel görevlerde devreye girdi.
Geleceğin laboratuvarı şekilleniyor
Araştırmacılar, bilimin otomasyona doğru ilerlediğini belirterek, robotik, yapay zeka ve teknolojideki yeni atılımların, bilim insanlarının deneyleri yürütmelerini, örnekleri işlemelerini veya verileri büyük ölçekte analiz etmelerini sağlayarak deneylerin nasıl yapıldığını tamamen değiştirdiğini kaydetti. King, “Yapay zeka bilim insanları, biyoloji, tıp ve biyoteknoloji alanlarında keşifleri hızlandırmak için insan bilim insanlarıyla iş birliği yapacak.
Bu tür yapay zeka sistemleri, karmaşık bilimsel soruları araştırmak için gereken süreyi azaltma ve laboratuvar kaynaklarının kullanımını optimize etme potansiyeline sahip” diye açıkladı. Elbette, insanlar araştırmada her zaman hayati bir rol oynayacak. King, “İnsan bilim insanları, araştırma önceliklerini belirlemek, daha geniş bilimsel önemi yorumlamak ve etik denetimi sağlamak için vazgeçilmez olmaya devam ediyor” diyerek sözlerini tamamladı. “Gelecek nesil otonom keşif sistemleri, insan bilim insanlarıyla iş birliği yapma konusunda giderek daha yetenekli hale gelecek ve biyoloji ve tıptaki en zorlu soruların bazılarını ele almada değerli ortaklar olacak.”
Kaynak: https://cordis.europa.eu/article/id/467873-what-happens-when-ai-runs-its-own-lab
